Χουάν Χέλμαν, Ποιήματα

ALOUETTE

Ευλογημένο το χέρι που θα μου έβγαζε τα μάτια
για να μη βλέπω παρά μόνο εσένα.

Κι αν μου κόβαν τη γλώσσα, η σιωπή της
θα τραγουδούσε γεμάτη από σένα.

Κι αν μου κόβαν τα χέρια, η μνήμη τους
θα ήξερε να χαϊδέψει εσένα

Κι αν μου κόβαν τα πόδια, το κενό τους
θα με έφερνε μέχρις εσένα.

Κι αν μετά με σκοτώναν
ακόμη θα έμενε όλος μου ο πόνος για σένα.

Επιτάφιος

Ένα πουλί ζούσε σε μένα.
Ένα άνθος ταξίδευε στο αίμα μου.
Και η καρδιά μου ένα βιολί.

Αγάπησα ή δεν αγάπησα. Μα φορές
μ' αγαπήσαν. Κι εμένα επίσης
με χαροποιούσαν η άνοιξη
τα ενωμένα χέρια, η ευτυχία.

( Λέω πως του ανθρώπου του πρέπει!)

( Ενθάδε κείται ένα πουλί.
Ένα άνθος
Ένα βιολί).

Πόλεις

Χτύπησε δύο το ρολόι, ο Καβάφης
έφυγε από την πόλη
για μια καλύτερη με παλμό. Οι θεοί
σκέφτονται την Ιθάκη και
δεν γνωρίζουν το παρόν
δεν βγαίνουνε στο δρόμο.
Τέλειωσε η ράθυμη περιφορά
της δέσμης των υακίνθων, η
ανησυχία για τους ωραίους έλληνες.
Οι τόποι κρύβουν το ερείπιό τους
κάτω από σύννεφα που θυμίζουν ακόμα
σώματα πλασμένα από τον Έρωτα
στην είσοδο ενός μπαρ.
Κρεβάτια ταπεινά, γράμματα
από σαπφείρινο μαβί στις συμβουλές
μίας παράστασης κενής.
Τα σβησμένα κεριά θυμίζουν
τη φλόγα τους για πρώτη φορά. Αυτός
δεν ήθελε να τα βλέπει με το δέρμα ξοδεμένο.
Αχ, Καβάφη Καβάφη ψάχνοντας
τα παράθυρα της έκπληξης, τα μέλη
μιας αγωνίας ανθισμένης.

Βάθη και Μυστικά

Το ποίημα έρχεται από
πιο κάτω απ΄τη ζωή.
Οι γείτονες το ξέρουν
πως ο δημιουργός έχει όλη την ευθύνη
από ζώα που κανείς δεν είδε,
απ΄την ομίχλη που έρχεται.
Υφαίνει το κενό, τα μαθήματα
ιστορίας του έκαναν κακό,
δεν είχαν αστραπές.
Οι άνθρωποι που ουρλιάζουν κι αφήνονται
να φαγωθούν από ανθρώπους που ουρλιάζουν
του προκαλούν ντροπή. Αυτός σκάβει
το χρόνο όπως εκείνος που
διστάζει σε ξεχασμένα τέρατα.
Το χαλάζι που έπεσε στην πόλη
έχει κομμάτια του πλανήτη
που του πάγωνε την καρδιά.

Αποκλίσεις

Μια λέξη οποιαδήποτε
δεν είναι μια λέξη οποιαδήποτε
δεν μοιάζει με το σώμα που την είπε,
δεν έχει χέρια, πόδια ούτε αγαπάει
σαν θνητός. Ό, τι ονομάζει
έχει θάλασσες που πάνε μακριά.
Στο σπίτι της όλοι μπορούν να μπουν
κι ο χρόνος της δεν σταματάει
σε κάθε στόμα. Προσμένει
ταξίδια στο σκοτεινό νερό που
έχει το όνομά σου.

Το παιχνίδι όπου προχωράμε

Αν μου δίναν να διαλέξω, εγώ θα διάλεγα
την υγεία αυτή να ξέρω πως είμαστε πολύ άρρωστοι,
τη χάρη αυτή να προχωράμε τόσο δυστυχείς
Αν μου δίναν να διαλέξω, εγώ θα διάλεγα
την αθωότητα αυτή του να μην είμαι αθώος
την καθαρότητα αυτή όπου βαδίζω σαν ακάθαρτος
Αν μου δίναν να διαλέξω, εγώ θα διάλεγα
την αγάπη αυτή που μ' αυτήν μισώ
την ελπίδα αυτή που τρώει ψωμιά απελπισμένα.
Εδώ συμβαίνει, κύριοι
πως παίζω με το θάνατο.

 Μετ. Β.Λ.

Παρεμβολή

Ενώ εγώ διαβάζω τη διαθλασμένη γραφή του Ντελέζ προς τον Σπινόζα, που μου αποκαλύπτει μια χαρούμενη ανάληψη της σκέψης για δράση, μου τηλεφωνεί ο ποιητής,για να με προσγειώσει στη ζωή του του μικροαστού με τη σύνταξη του, τον καρκίνο του προστάτη του, το βασανάκι του, αλλά όχι την πρόσκληση για τα 40 χρόνια του ως ποιητής, ούτε το ευχαριστώ για όσα του μετέφρασα, με ρωτάει και λίγο λοξά αν είμαι καλά,  λες και μπορεί κάποιος να είναι άσχημα αν δεν έχεις δυο τρεις τέτοιους κάθε μέρα στο τηλέφωνο, αλλά επείγεται να πάρει πρώτος τη θέση του υστερικού, να πει τον πόνο του και να με βγάλει από τον Ντελέζ και το Σπινόζα και τη χαρούμενη σκέψη για δράση, να κάνω και δέκα χιλιόμετρα για να συναντηθούμε να πούμε τα της μιζέριας της αγοράς. Υπήρξα ευγενικός, δεν του είπα ότι περιμένω και το κηδειόχαρτό του. Διότι αφού με ξεχνάει στις χαρές του ας με έχει τουλάχιστον ενήμερο για τις λύπες του. Δεκάδες έτσι, εκατοντάδες έτσι. Δεκάδες χρόνια έτσι. Καμένα δευτερόλεπτα σε πηγαδάκια που δεν γεμίζουν γιατί θέλουν ξύλο και πούτσα που θα έλεγε κι Αντονέν Αρτώ. Λοιπόν ο Σπινόζα όπως τον διαβάζει ο Ντελέζ μου αποκαλύπτει μια χαρούμενη άποψη της σκέψης για την ανάληψη της δράσης...

Εν λογοτεχνία

Δεν υπάρχουν φιλίες στη λογοτεχνία, μόνο ψυχωτικοί συγχρωτισμοί μιας ορδής γιων χωρίς πατέρα που απολαμβάνουν την έχθρα των μικροδιαφορών που τους επιβάλει η αμοιβαία μετριότητα του έργου τους. Το είδα και από την αιώνια φιλία των αντιδίκων μου πως έψαχναν διαφορετικές πόρτες για να αποχωρήσουν ηττημένοι. Και συνεχίζω να το βλέπω από την τύχη που μου επιφύλαξε μια αρχοντική θέση μακριά από τη λάσπη της αγοράς.

Επιθανάτιας Κλίνης

Στην Πελοποννήσο περνούν ολόκληρη ζωή αδέλφια και συγγενείς χωρίς να μιλάνε για μια κληρονομιά για τα σύνορα στα χωράφια για ένα δικαστήριο... μα μόλις κανείς από τους εχθρούς αυτούς φτάνει προς θάνατον μαζεύονται όλοι μαζί στους διαδρόμους του νοσοκομείου να συγχωρεθούν όπως λένε. Θα έλεγες μάλιστα πως η αδιαφορία και κάποτε η εχθρότητα ενδυναμώνονται στο χρόνο από την ύπαρξη αυτής της τελευταίας συγχώρεσης. Επειδή το έχω δει τόσο πολύ να παίζεται στη ζωή μου δεν θέλω να το παίξω στη λογοτεχνία. Θα πάμε σκληρά και ασυγχώρητα. Δεν βρίσκω να μου χρωστάει κανείς τίποτα σε αυτή τη χώρα. Κι αυτό ισχύει και προς τις δυο κατευθύνσεις. Και δε μου χρωστάει και δεν αποδέχομαι κανενός είδους αναγνώριση. Το έχω ξαναπεί, πως σε μια χώρα που όλοι κλαίγονται κι ίσως να έχουν δίκιο ότι πήραν λιγότερα, εγώ ε΄χω την σαφή αίσθηση ότι πήρα περισσότερα. τα έφεραν έτσι οι συγκυρίες που βρηκα πλάγιους δρόμους να υπερβώ κάθε εμπόδιο που φαντάστηκε κάποιος από αδιαφορία η επί τούτου για μένα. Γι αυτό και τις γλαδιόλες της κηδείας μου βάλτετες στον κώλο σας. θα έχω άνθρωπο να σας πετάει έξω από την εκκλησία. Είπαμε: σκληρά κι ασυγχώρητα.

Ο Ενδυμίων και τα φτερά

Ο Ενδυμίων κοιμάται γιατί δεν έχει έγνοια για την αγορά. Ελευθερώνει βιβλία σαν πουλιά που δεν είναι πληγωμένα από την παράλληλη φιλοδοξία του μηχανισμού μετάδοσης. Αυτό είναι το μυστικό που τον διακρίνει και θα τον διακρίνει για πολύ καιρό απότι φαίνεται. Είναι εκδοτικός οίκος κενώσεως και όχι υπερβάσεως. Στη διεστραμμένη εποχή μας τη γεμάτη λογοκρισίες και για τα ασήμαντα κάποιος δεν θέλησε να αναλάβει, μπορεί και να τον πίεσαν διακριτικά, την παρουσία του Ενδυμίωνα στη νεκρανάστασή του. Δικαίωμά του. Όπως δικαίωμά μας κι εμάς να μην επιτρέπουμε ούτε δια παραλείψεων και δια του πλαγίου να αγγίζει το δηλητήριο της αγοράς τις αρχικές του προθέσεις. Δεν θα μάθουμε δεν θα γίνουμε πιο πονηροί πιο επιφυλακτικοί εκδικητικοί στο μέλλον για κακές συμπεριφορές στο παρελθόν κάποιων που δεν κατάλαβαν τις προθέσεις και τη φιλοσοφία του. Αποπέμψαμε λοιπόν αυτόν που είχε την δυσκολία να αναλάβει την παρουσία του αλλά στην ουσία τον ελευθερώσαμε από τη δυσκολία να αναλάβει τη σημασία του στη δική του περίπτωση. Έχοντας πλήρη συνείδηση ότι σε μερικούς μήνες θα συνεχίσει να τραβά τραβά τραβά προς τη δόξα και δεν θα θυμάται απολύτως τίποτα, αν δεν μας κακολογεί κιόλας για τη μη υποταγή μας στις πάνδημες λογικές της βρώμικης κατακύρωσης του καιρού μας.

Μετωπικά με το χρόνο

Αυτό που κατάφεραν οι του 70 με την ακρισία και το εξωποιητικό κριτήριο και την τσογλανιά της καταγραφής μιας ομάδας από διατεταγμένο κριτικό, που έγινε της πλάκας μιλώντας επί παντός του κινουμένου ποιητού μιας κλίκας, είναι να διαλύσουν κάθε αναχωματική διάκριση αξιολόγησης και να φέρουν το ποιητή αντιμέτωπο κατά μέτωπον με το χρόνο. Αυτό που απωθήθηκε, η αυστηρή καταγραφή της σημασίας του έργου, επανέρχεται με τρόπο οξύ ακυρώνοντας κάθε αρχείο, κάθε εξουσιαστική πρσπάθεια χειραγώγησης του γούστου μέσα από την σοβιετική τακτική της κατάληψης της μνήμης ως και από τα σχολεία. Οι ποιητές βρίσκονται πια ενώπιον του χρόνου ωμά καθώς κάθε αποτίμηση και ανταμοιβή σβήνεται από τη μνήμη και δεν μετατρέπεται σε φορέα εγγραφής στη συνείδηση του κόσμου καθώς όλοι οι ιμάντες είναι ή φαλκιδευμένοι ή σπασμένοι. Υπάρχει μια επιτάχυνση της απόσβεσης της παρουσίας που λογικά κάποιους θα τους ακολουθούσε μετά θάνατον. Μια απόσβεση που γίνεται γρήγορα αποκαλύπτοντας τον τεχνικό τρόπο και όχι τον κατ'αξίαν με τον οποίο πολύ επέλευσαν για χρόνια στηριζόμενοι στη θέση τους στη δημοσιότητα κυρίως ή σε άλλες παράπλευρες εξουσίες. Το σκηνικό έχει σπάσει σε ομάδες που ψάχνουν μια διακριτή παρουσία σε μια σούπα φωνών αλλά καμιά δεν μπορεί να κατισχύσει. Το αντίθετο, βλέπουμε να υποβαθμίζεται και ο ρόλος παραδοσιακών θεσμικών κέντρων όπως η Εταιρίες Συγγραφέων που γίνονται αδρανείς ομάδες που απεγνωσμένα κάνουν τους τελευταίους σπασμούς ελέγχου της δημοσιότητας. Από όλα αυτά είναι σαφές ότι θα χάσουν άνθρωποι αλλά η ποίηση θα κερδίσει, πετώντας σαν άχρηστο φορτίο τις ανθεκτικές μετριότητες.

Πορνογράφοι του καρκίνου

Με ποιο δικαίωμα παραβιάζετε τη σιωπή των άλλων ασθενών
και μιλάτε δημόσια για τον καρκίνο σας; Επειδή έχετε την πρόσβαση:
Πιστεύετε ότι βοηθάει πουθενά ή σαν μια ύστατη κίνηση
ναρκισσιμού και θεώρησης της δημοσιότητας ως εκπλήρωσης
ζωής, σαν έσχατο ακκισμό αυτού που μην έχοντας σωσίβιο
πιάνεται από τα μαλλιά του γυρεύοντας μια πίστη
που στον φενακισμένο κόσμο της δημοσιότητας δεν υπάρχει;
Η δημοσιότητα και δημοσιοποίηση δεν είναι θεραπεία
Απόδειξη ότι η επιδίωξη της δημοσιότητας ως λύση
στην πρότερη ζωή σας δεν απέτρεψε τον καρκίνο.
Και πιθανότατα πάσχετε από καρκίνο επειδή στις αντιξοότητες
και τις αντιφάσεις του βίου σας διαλέξατε τη δημοσιότητα
ως θεραπεία τους.

Παπαράκου Μπράδερς

Ο ένας μου στέλνει κείμενο με 95 άνω τελείες, φοριέται πολύ, το είδα και σε μιαν άλλη ξιπασμένη, αλλά δεν ξέρει να βάζει άνω τελεία στον υπολογιστή. Ο άλλος, περιστασιακός σύζυγος δημιουργού προς θάνατον ήθελε να βγάλει υπεραξία δημοσιότητος και πήρε τ' αρχίδια μου... Τώρα η αιτία της κλάψας του είμαι εγώ, αλλά δεν τολμάει να το πει στα ίσια, γιατί θα τον γαμήσω στεγνά και βάζει τρίτους. Μα ακριβώς αυτό είναι που μου αρέσει. Ότι βάζει τρίτους. Οι μετά θάνατον πλατωνικοί ερασταί κειμένων προηγούνται των ευκαιριακών συζύγων, παλαιόθεν

Αναμνήσεις Πρώτης Εκδόσεως

Είχε ένα μικρό εκδοτικό οίκο. Τον πλήρωσα βέβαια. Τον ευχαρίστησα κιόλας για την πείρα του , αλλά στην τελική εμφάνιση είχε φάει ένα στίχο, που έκοψα χαρτάκια και τα κόλλησα αντίτυπο αντίτυπο για να τον συμπληρώσω. Τα χειρόγραφα δεν μου τα επέστρεψε ποτέ. Η συλλογή δεν εκρίθη άξια να λάβει αποκάτω το όνομα του εκδοτικού του οίκου, όπως έτυχαν οι διπλανοί μου τότε φίλοι. Έτυχε όμως της προσοχής του κου Κώστα Σταματίου στα ΝΕΑ που εράνισε κι ένα ποίημα. Ο εκδοτικός του οίκος φυτοζωεί ακόμα. Μάλιστα μου ζήτησε να γίνουμε και φίλοι στην προσωπόβιβλο. Τώρα ο εκδοτικός οίκος που έχω εγώ έχει βγάλει πιο πολλά βιβλία από τα δικά του. Προσφέροντας σε νέους την αξιοπρέπεια που δεν μου πρόσφερε αυτός όχι μονάχα δεν μου έχει αφήσει τραύμα, αλλά μου έχει κάνει διάφανη τη νοοτροπία του. Κοινωνική κατωτερότητα, αναπλήρωση. Αν το δει στον τοίχο μου, θα με μπλοκάρει σίγουρα. Αν και δεν είμαι πολύ σίγουρος ότι παρατηρεί. Τραβά προς τη δόξα, αυτή τη μίζερη των πέντε τετραγώνων πέριξ της Σόλωνος. Που κι αυτή δεν του κάθισε.

Φιλοδοξία

Τον καφέ της κηδείας σας θα τον πιω μακριά
σε καφενείο Ναυπλίου με γυναίκες να περνούν
παλτά ανεμισμένα και ομπρέλες ρόζ. Γιατί
περιφρονώ εν ζωή το κάθε ετεροχρονισμένο
που επιφυλάχθηκε για μένα. Τα σ' αγαπώ μου
εγώ, επιτρέψτε μου το εγώ, τα λέω τώρα
κι απ' το να μη συχνάζω στο αγοραίο αίσθημα
εκείνων που ερεθίζουν τη δημοσιότητα επί ματαίω
και του λοιπού σε σκληρό νόμισμα έχω αποφασίσει
να ζήσω αυτό που ίσως δεν έγινα ως τον καφέ
μετά τα φτυάρια της κηδείας μου που να λένε
πως με τη χάρη της ζωής του γυναικών
έζησε σαν μεγάλος ποιητής και συγγραφέας